logo

Машина механизмларидаги ишқаланиш ҳақида тушунча. Ейилиш турлари. Машина техник ҳолатини диагностика усули билан аниқлаш.

Загружено в:

20.09.2019

Скачано:

0

Размер:

49.5 KB
Машина механизмларидаги ишқаланиш ҳақида тушунча. Ейилиш турлари. Машина техник ҳолатини диагностика усули билан аниқлаш. Режа : 1. Ишқаланиш назарияси ва уларга қисқача характеристика 2. Машина детлларини ейилиши Ишқаланиш турлари. Мойданган юзаларда ишқаланиш. Ейилиш турлари 3. Техник ҳолатни диагностика усули билан аниқлаш. 1. Ишкланиш назарияси ва уларга қисқача характеристика Ташки ишқаланиш бу икки жуфт деталларни карама қарши ҳаракатида уларни бир бирига тегиб турган юзларини қаршилик кўрсатиши. Ишқаланиш 3 кўринишда учрайди сир кетиши билан биршгаликда. Сирпаниб ишқаланишда бир бирига тегб турган юзаларини тезлиги хар хил бўлади (вал сирпаниш подшибниги) Тебраниб-бу деталл юзалари хам сирпаниш ва тебраниш холда ҳаракат қилади. (мисол тишли ғилдираклар) Мойлаш усулули билан ишқаланишлар қуйидаги кўринишда бўлади. Мойсиз ишқаланиш 2 ҳаракат қилувчи юзалар мойланмаган чегаравий ишқаланиш - бу мой калинлиги 0.1 мкм ва ундан оз суюқлик ишқаланиш - бу икки деталл ҳаракатлашяпти хамда улар орасида мой қаршилик кўрсатиши ва қаршилик уни хажми билан белгилаш хусусиятига эга булиши. 1-суюқлик хонаси. 2-суюқликсиз ишқаланиш зонаси. -режимли кўрсатади -мой ковушоклиги -вални айлана сони -солиштирма босим (вал ва подшибник орасида) 2. Машина детлларини ейилиши Ишқаланиш турлари. Мойданган юзаларда ишқаланиш. Ейилиш турлари Жиҳоздан фойдаланиш коэфицентига ейилиш омиллари асосий салбий таьсир этади бизда махсулот сифатини пасайтиради , мураккаб операцияларни бажаришига тускинчилик қилади . 1/3дан 1/2 жахон микесидаги энергоресурслар ва фақат ишқаланишга сарфланади. Шунинг учун хозир энг катта ахамиятни ишқаланишга, ейилишга ва мойлашга қаратилган. Ишқаланиш ейилиш ва мойлаш назарияси практикаси трибошка деб аталади (Грек сузидан трибос-ишқаланиш) Ишқаланиш турлари. Ташки ишқаланиш-икки жуфт деталларни бириккан юзалардан ҳаракатланганда қаршилик кўрсатиши. Ишкаланувчи юзаларни ҳаракатига қараб ишқаланиш 3 кўринишда бўлади. Сирпаниш тебраниш ва тебраниш сирпаниш билан. 3.Техник ҳолатни диагностика усули билан аниқлаш. Техник диагностика деганда техник системаларнинг ҳолатини характерловчи белгиларини ўрганиш ва аниқлаш, улар параметрларини мумкин бўлган ўзгаришни олдиндан айтиб бериш нормаси иш режимини бузилишини уз вақтида олдини олиш мақсадида системалар ҳолатини экспериментал аниқлаш методлари ва воситаларини ишлаб чиқиш тушинилади. Техник диагностика методлари машиналарнинг ишга яроклилигини текшириш ишламай колган элементларни аниқлаш ишларини радионал ташкил этишда қўлланилади. Т.Д Машиналарининг техник ҳолатини ўрганиш ва аниқлаш восита ва усулларини уйлаб топиш тўғрисидаги билимларни уз ичига олади. Т.Д машиналар ҳолатини структурали ва диагностик параметрлари тушунчалари мавжуд. Структурали параметрлар машинани техник ҳолатини бевосита белгиловчи параметрлардир. Масалан: Машинанинг куввати ейилганлик бирикмалардаги зарар натижалари кабилардир. Диагностик параметрлар эса машина ҳолатини бевосита белгиловчи параметрлардир Масалан: титраш температуранинг ортиши шовкин кўпайиши, мойларнинг сизиб чиқиши кабилар. Тукув дастгохининг титраши ва шовкини кўпайиб кетиши деталлларнинг ейилганлиги чегарадан ортиб кетганлигини кўрсатади. Машиналарнинг техник ҳолатини маълум аниқликда белгилаш параметрларни улчаш ва уларни тахлил килтиш диагноз қуйиш ва карор қабул қилиш жараенларини техник диагностлаш дейилади. Диагностик параметрларнинг номинал қиймати уларни улчайди бошлангич қиймат қилиб қабул қилинади. Янги ва капитал ремонт қилинган машиналар учун номинал қиймат белгиланади. Диагностик параметрларнинг рухсат этилган қиймати чегараланган бўлади. Бунда машинанинг айрим қисмларини куздан кочириб техник хизмат кўрсатмай ёки ремонт қилмай хам ишлатиш мумкин. Бу қисмлар навбатдаги текширишгача маълум эхтимолликда бузилмай ишлаши мумкин. Диагностик параметрларнинг нормаль қиймати уларнинг номиналь ва рухсат этилган қийматлар орасидаги хохлаган бир қийматига тенг. Диагностик параметрларнинг тчегаравий қиймати шундан кейин машина қисмларини ишга яроклилик ҳолати тула йўқолади бундай қисмларни ремонт килмасдан ишлатиб бўлмайди еки кўп ейилганлиги сабабли хавфсизлик таъминланмаслиги ехуд иктисодий жихатдан ремонт қилиб самарали эмас. Масалан пахта тозалаш машинасининг аррасини тишлари ейилиб унинг диаметри 235-240 мм атрофида бўлса унинг тиши қайтатдан кесиб ишлатиш мумкин. Унинг диаметри 230 дан камайиб кетса уни ишлатиб бўлмайди ва металломга топширилади. Диагностик параметрлардан ташкари диагностик белгиларга қараб хам машинани ишга ярокли еки ишга яроксизлигини аниқлаш мумкин. Структура ва диагностик параметрлар - техник ҳолатининг белгилари ГОСТ билан белгилаб куйилган. Диагностикани техник хизмат кўрсатиш пайтидаги асосий вазифаси машинанинг техник ҳолатини бошқариш имконияти тугилади. Машиналарнинг техник ҳолатини ўзгартириши ихтиерий равишда бўлади ва хар хил эксплуатацион омилларга боғлиқ (машина юкланишининг интенсивлиги) ишчиларнинг малакаси хизмат кўрсатиш ифати ва иш шароити ва бошқалар) улар машина деталларини ейилишига турлича таъсир қилади. Шунинг учун хар бир машина ремонтига ва унга хизмат кўрсатишга турлича мехнат сарфланиши мумкин. Машиналарни олдиндан дагностика қилиш уни ремонт қилинган ва техник хизмат кўрсатишга бўладиган мехнат сарфини олдиндан аниқлаш имконини беради. Диагностика жараенида қуйидаги ишлар бажарилади. - машина қисмларини ишга яроклилигини текширилади. - ишга яроклилиги бўлмаган қисмларни нуқсонлари топилади. - қолдиқ ресурсни прогноз қилиш учун йигилган қийматлар тахлил қилинади.