logo

Investitsiya bozorning tarkibi va undagi operatsiyalarni rivojlantirish yo’llari

Yuklangan vaqt:

23.09.2019

Ko'chirishlar soni:

0

Hajmi:

3153.5 KB
Investitsiya bozorning tarkibi va Investitsiya bozorning tarkibi va undagi operatsiyalarni undagi operatsiyalarni rivojlantirish yo’llari rivojlantirish yo’llari 0101 110212110212 0E07030E0703 Investitsiya bozorini baholash va bashorat qilish Hech qaysi mamlakat rivojiangan davlatlarning amaliyoti va nazariyasini o'rganmasdan, jahon hamjamiyatidan ayri holda rivojlanmaydi. Bu borada u yoki bu mamlakatdagi investitsiya muhiti muhim ahamiyat kasb etadi. Qayerdaki, qulay investitsiya muhiti mavjud bo'lsa, o'sha tomonga iqtisodiyotni harakatga keltiruvchi kuch — investitsiyalar oqimi tezlashadi. Mamlakatning zamonaviy iqtisodiy rivojlanish darajasi investitsiyaning faolligi sur'atlariga, bu esa, iqtisodiyot bir tekis o'sib borishi va taraqqiy etishini belgilovchi investitsiya muhitiga bog'liq. Investitsion faoliyat Prezident Islom Karimovning birinchi chaqiriq O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining o'n to'rtinchi sessiyasida so'zlagan nutqida uqtirganidek, «...iqtisodiyotimizga xorijiy sarmoyani yanada kengroq jalb etish uchun, iqtisodiyotda tarkibiy o'zgarishlarni amalga oshirish, mulkni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish jarayonlarida, jahon bozorida raqobat qila oladigan mahsulot ishlab chiqarishni tashkil etishda xorijiy investorlar yanada faol ishtirok etishi uchun yaratilgan huquqiy va iqtisodiy shart-sharoitlarni takomillashtirish» ni taqozo etadi.0102 03 Investitsiya bozorini baholash va bashorat qilish Ko‘plab mamlakatlar xorijiy quyilmalarni jalb etish maqsadida imtiyozli sharoitlarni yaratadi, xususan kapitallarni asrash va zararlarni qoplashni kafolatlaydi, imtiyozli soliq olishni kiritadi va foydani xorijga erkin o‘tkazishga ruxsat beradi, olingan daromadlar va boshqalarni qayta investitsiyalashga sharoitlar yaratadi. Investorlarni jalb etishdagi ularni eng birinchi urinda kiziktiradigan omillar quyidagilardir: iqtisodiy vaziyat, siyosiy vaziyat, huquqiy soxa, geografik urin, institutsional tashkiliy texnik soha.0F 10 0B Investitsiyalarni moliyalashtirishning shart-sharoitlarini hisobga olib, respublika xududlarida investitsiya hajmini o‘stirish uchun izlanishlarga quyidagilarni kiritish mumkin: asosiy ishlab chiqarish fondlarining resurslar va muddatlarni inobatga olgan holda qayta ishlab chiqarish dasturini tuzish va amalga oshirishi; investitsion jarayoni tartibga solishning maqbul mexanizimini tanlash; o‘z resurslarini topish va kapital quyilmalarning moliyalashtirish manbalarini oqilona nisbatini aniqlash; xorijiy sheriklar bilan aloqa o‘rnatish va ularning mablag‘larini mintaqa iqtisodiyotiga jalb etish; kapital quyilmalarning samaradorligini oshirish.2113 04 11 0B1B Subyektda investitsiyalarni boshqarishning umumiy asoslari Investitsiya jarayonlarini izga solib turishning iqtisodiy asoslarini yaratish, ishlab chiqilgan siyosatni amalga oshirishga imkon tug‘diruvchi shart-sharoitni ta’minlash investitsiya siyosatining muhim vazifalaridan biri bo‘lib, iqtisodiy o‘sishga aynan shu yo‘l bilan erishish mumkin. Bozor iqtisodiyoti kapital mulkka mo‘ljallanayotgan investitsiyalarning hajmi tegishli moliya aktivlarining daromadliligiga bog‘liq bo‘ladi. Daromad me’yori orqali esa ana shu aktivlarning bahosi investitsiyalarga bo‘lgan talab va taklifga qarab belgilanadi. Davlatning pul va kredit siyosati orqali investitsiyaga bo‘lgan talab va taklifning nisbati hamda uning tarkibiy tuzilishiga ta’sir kursatishi mumkin. Shunday ekan, bu siyosat turli moliya aktivlaridan olinadigan daromadning hajmiga ham katta ta’sir etadi. U investitsiya tovarlari bozorida investorlarning xatti-harakatining bosh yo‘nalishini, shunga bog‘liq holda investitsiyalar tarkibiy tuzilishini belgilaydi.19 0B 0B Investitsiyalar qatnashish xususiyatiga ko‘ra quyidagicha bo‘ladi. - to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiyalar asosan obyekt aniq bo‘lgan ma’lum maqsadni amalga oshirish real bo‘lgan taqdirda yunaltiriladigan mablag‘lardir. - egri investitsiyalar - bular vositachilar orqali obyektlarga sarflanadi va olingan daromadlar mijozlarning o‘rtasida taqsimlanadi. Bozor sharoitida investitsiyalarni tashkil etish va moliyalashtirish yunalishlari O‘zbekiston Respublikasining iqtisodiyotini barqarorlashtirish subyektlarning ishlab chiqarishni rivojlantirish uchun bir qancha tadbirlar hamda investitsiya dasturlari va loyxalarini ishlab chiqish lozim. 0F 0D Hozirgi paytda investitsiyalarning tashkil etish va moliyalashtirish investitsiya siyosatining quydagi yo‘nalishlariga asosan amalga oshirilmoqda. - tashki iqtisodiy faoliyatni yanada erkinlashtirish borasida aniq maqsadni ko‘zlab siyosat o‘tkazish, tovarlarni eksport qilishda xorij investitsiyalari uchun uz daromadlaridan foydalanishlarida birmuncha imtiyozlar tartibini joriy etish. - xorijiy investitsiyalarining asosan kapital manbalarini respublika iqtisodiyotiga jalb etish uchun huquqiy ijtimoiy iqtisodiy shart sharoitlarini yanada takomillashtirish. - O‘zbekistonga jahon darajasidagi texnikalar olib keladigan iqtisodiyot strukturasini vujudga keltirishda yordam beradigan xorij investitsiyalariga nisbatan ochiq eshiklar siyosati utkazish.1B 03 0D 0C Hozirgi sharoitda respublikada investitsiya bazasiga rivojlantirish va chukurlashtirish islohatlar strategiyasini muhim sharoiti bo‘lib qoldi. O‘zbekiston respublikasi bir qancha rivojlangan mamlakatlar bilan qo‘shma korxonalar barpo etmokda. Hamkorlikda ishlab chiqarish mahsulotlar va tovarlar ichki bozorni ta’minlamoqda va eksport kilinmoqda. Xorij investitsiyalarini jalb etish maqsadida davlat investitsiya loyxalari va dasturlari ishlab chiqilgan. Bozor sharoitida har bir investitsiya jarayoni ma’lum bir daromadni olish maqsadida amalga oshiriladi. Subyektlarning investitsiya va investitsion faoliyatining iqtisodiy mazmuni. Iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishning asosiy obyektlaridan biri bo‘lib investitsiya hisoblanadi. Investitsiyaning keng ma’nosini uning keyinchalik maqsadni kuzlab qo‘yilgan kapitalni ifodalaydi. Investitsiya bozori - investitsiyalarni tashkil etish va moliyalashtirish uchun zamin yaratib beradi, bu bozor investitsiya tovarlari, qurilish materiallarining barcha turlari, ishlab chiqarish fondlarining aktiv qismi, investitsiya xizmatlaridan iborat. Asosiy elementlari talab va taklif raqobat va baholardan tashkil topgan. Investitsiya bozori tuzilishiga ko‘ra 2 qismga bo‘linadi: 1.Real obyektni ivestitsiyalash bozori. a) to‘g‘ridan to‘g‘ri kapital mablag‘larni yunaltirish bozori b) xususiylashtirilayotgan obyektlar bozori v) kuchmas mulk g) boshqa real obyektlarni investitsiyalash 2.Moliyaviy investitsiyalash instrumentlarining bozori, fond bozori va pul bozoriga bo‘linadi.